Evaluatieonderzoek invoering B2-niveau in Rbtv
Tolken vormen een onmisbare schakel in de Nederlandse samenleving. Met uw expertise maakt u communicatie mogelijk waar die anders zou vastlopen.
In dit onderzoek kijken wij naar de praktijk van B2- en C1-tolken. We onderzoeken hoe tolkenwerk eruitziet tijdens echte gesprekken, welke factoren daarop van invloed zijn en wat dit betekent voor de kwaliteit van communicatie. Het onderzoek wordt uitgevoerd in opdracht van het Kwaliteitsinstituut Wbtv en het Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving (DGRR).
Uw deelname bestaat uit een audio-opname van een gesprek dat u tolkt en een korte vragenlijst achteraf over uw opleiding(en) en werkervaring (maximaal 30 minuten). Het onderzoek richt zich nadrukkelijk niet op het beoordelen van individuele tolken.
Met uw deelname draagt u direct bij aan de verdere professionalisering van het vak van tolk. De inzichten uit dit onderzoek helpen bij het verbeteren van beleid, opleidingen en kwaliteitsnormen.
Op deze pagina leest u alle informatie over het onderzoek en hoe u kunt deelnemen.
Sinds de invoering van de Wet beëdigde tolken en vertalers (Wbtv) in 2009 maken afnameplichtige organisaties gebruik van tolken die zijn ingeschreven in het Register beëdigde tolken en vertalers (Rbtv). Deze wet draagt bij aan zorgvuldige communicatie en aan de rechtsbescherming van anderstaligen in Nederland.
Tot juli 2020 konden tolken uitsluitend worden ingeschreven op taalvaardigheidsniveau C1. Sindsdien is het Rbtv uitgebreid met een tweede inschrijfniveau: B2. Dit heeft gezorgd voor een bredere instroom en meer flexibiliteit in het werkveld.
Nu, enkele jaren later, is het belangrijk om te evalueren hoe de verschillende taalniveaus zich in de praktijk tot elkaar verhouden.
Tolken spelen een essentiële rol in situaties waarin goede communicatie van groot belang is zoals o.a. in juridische procedures. Tegelijkertijd is er nog relatief weinig systematisch inzicht in hoe tolkenwerk er in de dagelijkse praktijk precies uitziet.
Met uw deelname helpt u dit inzicht te vergroten.
Door echte werksituaties te bestuderen, wordt beter zichtbaar:
- Hoe communicatie via een tolk daadwerkelijk verloopt
- Welke factoren van invloed zijn op het tolkenproces
- Hoe verschillende achtergronden en werkwijzen samenkomen
Uw bijdrage zorgt ervoor dat het onderzoek gebaseerd is op realistische praktijksituaties en draagt daarmee direct bij aan de toekomst en kwaliteit van het vak van tolk.
Het onderzoek is gestart in oktober 2025 en wordt uitgevoerd door de Katholieke Universiteit Leuven (KU Leuven) in samenwerking met het Kwaliteitsinstituut Wbtv.
Het heeft een beschrijvend en verkennend karakter. Het doel is om inzicht te krijgen in hoe tolkenwerk in de praktijk vorm krijgt en welke factoren daarop van invloed zijn, niet om individuele tolken te beoordelen.
Het onderzoek richt zich op tolkprestaties in gesprekken bij afnameplichtige organisaties. Hiervoor worden audio-opnames gemaakt van gesprekken en wordt aanvullende achtergrondinformatie verzameld via een vragenlijst.
In deze vragenlijst worden deelnemers gevraagd naar hun professionele achtergrond, zoals opleiding, werkervaring en eventuele aanvullende trainingen. Dit helpt om de bevindingen beter te kunnen duiden.
Het onderzoek bevindt zich momenteel in de eerste fase: het verzamelen van onderzoeksmateriaal. Deze fase wordt uitgevoerd door een klein en gespecialiseerd team met ruime ervaring in tolkwetenschap en praktijkgericht onderzoek:
- Hanneke Bot – projectleider, met decennialange ervaring in het werken met tolken binnen de geestelijke gezondheidszorg en onderzoek naar communicatie via een tolk
- Heidi Salaets – hoogleraar tolkwetenschap (KU Leuven) en expert op het gebied van kwaliteit en professionalisering binnen het tolkenvak
- Kim van Nispen en Sanne Stals (MSW, LLB) – beiden onderzoeksmedewerkers met een achtergrond in onderzoek, beleid en interdisciplinair werken
Deelname aan dit onderzoek bestaat uit twee onderdelen: een opname van een praktijksituatie en een korte vragenlijst. Tijdens de opname zijn één of twee onderzoeksmedewerkers aanwezig om het proces zorgvuldig en respectvol te begeleiden.
1. Opname van een praktijksituatie
Er wordt een audio-opname gemaakt van een gesprek waarin u als tolk optreedt, bijvoorbeeld binnen een setting waarin een tolk wordt ingezet door een overheidsinstantie.
Het doel van deze opname is om inzicht te krijgen in hoe communicatie via een tolk in de praktijk verloopt. Daarbij wordt gekeken naar het gesprek als geheel en naar de manier waarop betekenis wordt overgebracht tussen de betrokken partijen.
Alle gespreksdeelnemers ondertekenen vooraf een toestemmingsverklaring.
Tijdens de opname:
- wordt uitsluitend het gesprek vastgelegd
- verloopt het gesprek zoveel mogelijk zoals u gewend bent
- zijn er kleine praktische aanpassingen, zoals de aanwezigheid van opnameapparatuur
- zijn de onderzoekers alleen aanwezig aan het begin en einde van het gesprek om te zorgen dat de opnameapparatuur goed is afgesteld en om die weer in te nemen.
De opname wordt geanonimiseerd, vervolgens uitgeschreven (getranscribeerd) en geanalyseerd aan de hand van een gestructureerde methode.
2. Vragenlijst
Na afloop van de opname vult u een korte vragenlijst in (ongeveer 30 minuten).
Hierin wordt gevraagd naar uw professionele achtergrond, zoals:
- algemene informatie betreffende uw taalbeheersing
- uw opleidingsroute
- uw werkervaring als tolk
- eventuele aanvullende trainingen of cursussen
Deze informatie helpt om de bevindingen uit de analyse beter te begrijpen en in de juiste context te plaatsen.
Voor geplande tolkgesprekken wordt u benaderd door de projectleider. Bij een ad hoc gesprek neemt een van de onderzoeksmedewerkers kort vóór aanvang van de opdracht contact met u op.
Wij begrijpen dat dit soms onverwacht kan zijn. Daarom proberen wij u waar mogelijk vooraf via verschillende kanalen te informeren over het onderzoek, zodat u al een weloverwogen keuze kunt maken voordat wij contact opnemen.
Uw deelname is volledig vrijwillig:
- U kunt zelf beslissen of u wilt deelnemen.
- U kunt op elk moment stoppen.
- Wel of niet deelnemen heeft geen enkele consequentie voor uw werk of inschrijving in het Rbtv.
Er zijn geen risico’s verbonden aan deelname. U levert een waardevolle bijdrage aan onderzoek, zonder dat dit invloed heeft op uw professionele positie.
Uw privacy en die van alle betrokkenen staat centraal.
Daarom:
- worden opnames uitsluitend gebruikt voor onderzoeksdoeleinden
- worden gegevens geanonimiseerd
- worden namen en herleidbare gegevens verwijderd
- wordt gewerkt volgens de AVG
Daarnaast wordt het onderzoek uitgevoerd onder toezicht van de geldende privacyrichtlijnen en, waar van toepassing, gecontroleerd door een privacy officer.
De Katholieke Universiteit Leuven (KU Leuven) zal de onderzoeksgegevens verwerken. Het onderzoek is goedgekeurd door de Sociaal-maatschappelijke Ethische Commissie van KU Leuven en is te raadplegen via het goedkeuringsnummer G-2023-6727-R2 (MAR) (SMEC KU Leuven).
Zowel de KU Leuven als het Nederlandse Ministerie van Justitie & Veiligheid hebben goedkeuring gegeven voor de wijze waarop de gegevens die met dit onderzoek worden verzameld, worden geanonimiseerd en opgeslagen.
U kunt zich aanmelden door een e-mail te sturen naar [email protected] met de volgende gegevens:
- uw naam
- de taal/talen waarin u tolkt
- op welk(e) niveau(s) u tolkt
- de organisaties (en ev.t locaties) waarvoor u het meest werkt
Wat gebeurt er na uw aanmelding?
- U ontvangt een bevestiging.
- Er wordt contact met u opgenomen voor verdere toelichting.
- Samen wordt gekeken naar een geschikt moment.
- U ontvangt vooraf alle benodigde informatie.
Twijfelt u nog?
U kunt ook contact opnemen om eerst meer informatie te ontvangen, zonder directe verplichting tot deelname.
Nee. Het onderzoek is niet gericht op het beoordelen van individuele tolken, maar op het verkrijgen van inzicht in hoe tolkenwerk in de praktijk verloopt.
Nee. Deelname is volledig losgekoppeld van uw professionele positie en heeft geen gevolgen voor uw registratie.
Ja. U kunt op elk moment stoppen, zonder consequenties.
Let wel: wanneer de opname eenmaal is geanonimiseerd, getranscribeerd en is verwijderd, is voor het onderzoeksteam niet meer te achterhalen om welke opname het gaat. Ook de vragenlijst wordt geabstraheerd waardoor deze niet naar personen te herleiden is. Intrekking is in die fase daarom enkel mogelijk met vermelding van het nummer dat u heeft moeten invoeren bij het invullen van de vragenlijst.
Nee. Alle gegevens worden geanonimiseerd en zijn niet tot u herleidbaar.
De opname wordt uitgeschreven en daarna verwijderd.
De tijdsinvestering bestaat uit het moment van de opname (tijdens uw werk) en een korte, aanvullend vragenlijst die niet langer duurt dan 30 minuten. Het is mogelijk om de vragenlijst tussendoor op te slaan. U kunt deze vragenlijst invullen op een moment naar keuze, met het verzoek om deze binnen een week in te vullen.
Wat gebeurt er met mijn gegevens?
De gegevens die in het kader van dit onderzoek worden verzameld, worden zorgvuldig en gestructureerd verwerkt.
Dit betekent concreet:
- Audio-opnames worden omgezet in geschreven transcripties.
- Na transcriptie worden opnames verwijderd.
- Transcripties worden geanonimiseerd en gecodeerd opgeslagen.
- Alleen leden van het onderzoeksteam hebben toegang tot de gegevens.
Dit gebeurt altijd op een manier waarbij individuele personen niet herkenbaar zijn.
Heeft u vragen of wilt u meer informatie ontvangen?
Neem contact op met
het onderzoeksteam [email protected]
of met projectleider dr. Hanneke Bot [email protected]
Voor vragen over privacy: [email protected]